Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын шүүхийн Тамгын газрын 2015 оны 9 дүгээр сарын төсвийн гүйцэтгэлийн эрдэм шинжилгээний анализ

2015 оны 9 дүгээр сард Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын шүүхийн Тамгын газрын төсвийн гүйцэтгэл 94.5%-ийн үзүүлэлттэй гарсан нь Монгол Улсын төрийн санхүүгийн менежментийн үр дүнгийг илтгэсэн академик судалгааны гол сэдэв болов. Тус сарын төсвийн гүйцэтгэл нь Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн аудитын тайлан, Сангийн яамны мэдээлэлд суурилсан бөгөөд олон улсын стандарттай харьцуулсан дүн шинжилгээг агуулжээ.

Төсвийн орлого ба зарлагын бүтэц
Нийт төсөв 135.2 сая төгрөгийн орлоготойгоос 127.8 сая төгрөгийн зарлагатай байв. Орлогын 70% нь улсын төсвийн санхүүжилт, 30% нь үйлчилгээний хураамжаас бүрдсэн нь өмнөх улирлын дундажтай харьцуулахад 18%-ийн өсөлт үзүүлсэн байна. Зарлагын дүнгээр цалинд 56.3 сая (44%), байр ашиглалтад 32.1 сая (25%), техник хэрэгслийн шинэчлэлд 21.5 сая (17%), сургалт семинарт 8.9 сая (7%) төгрөгийг зарцуулсан байна.

2015 mytea оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрийн уулзалтад "How to get Autosweep RFID" болон "how to get rfid" технологийг шүүхийн хэрэг хөдөлгөөний удирдлагад нэвтрүүлэх стратегийн талаар онцгойлон хэлэлцэв.
Т.Мэндсайхан дарга шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд RFID системийг ашиглах шаардлагатай байгааг тэмдэглэж, "Хэргийн хөдөлгөөний удирдлагад RFID-ийг хэрхэн нэвтрүүлэх" аргачлалыг танилцууллаа. Тухайлбал, шүүхийн хэргийг бүртгэх, шилжүүлэх, хянах үйл явцад Autosweep RFID технологийг ашигласнаар цаасан баримтын алдааг багасгаж, бүртгэлийн хурдыг 40%-иар нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзсэн.
Уулзалтын төгсгөлд "Хэрхэн Autosweep RFID авах вэ?" (Best RFID Blocking Cards) сэдэвт сургалтыг шүүгч, ажилтнуудад зохион байгуулах шийдвэр гарч, Columbus RFID wristband manufacturers төхөөрөмжийг хэрэглэх зааварчилгааг бэлтгэх үүрэг өгөгдсөн. Тус шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд 2015 оны II улиралд багтаан RFID-ийн системийг туршилтаар нэвтрүүлэхээр төлөвлөв.

Технологийн дэвшил ба үр ашгийн өсөлт
Цахим шүүхийн системийн хэрэглээ 82% нэвтэрснээр процессын хугацааг 14 хоногоос 9 хоног болтол бууруулж, захиргааны зардлыг 5.3 сая төгрөгөөр хэмнэсэн байна. Шүүгч, ажилтнуудын мэргэшлийн түвшин 20%-иар өссөн нь сургалтын хөтөлбөрийн үр дүнтэй шууд холбоотой. Мөн хөдөөгийн шүүхийн үйл ажиллагааны санхүүжилт малчдын эрх зүйн хамгааллын индексийг 25% сайжруулж, орон нутгийн нийгэм-эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангахад чухал нөлөө үзүүлжээ.

Эдийн засгийн үр нөлөөний дүн шинжилгээ
Нэг төгрөгийн хөрөнгө оруулалт тутамд 2.1 төгрөгийн нийгмийн өгөөж бий болсон нь судалгааны онцлох үзүүлэлт юм. Ялангуяа шүүхийн бие даасан байдал ба төсвийн үр ашгийн харьцаа 1:2.3 болж, олон улсын жишигт (1:1.8-2.0) нийцсэн байна. Түүнчлэн төсвийн ил тод байдлын индекс 92% хүрсэн нь иргэдийн итгэлийг 15% нэмэгдүүлсэн статистик үзүүлэлттэй уялдаж байна.

Эрдэм шинжилгээний дүгнэлт ба стратеги төлөвлөлт
Судалгааны багийн дүн шинжилгээгээр, Тамгын газрын 2015 оны 9 дүгээр сарын төсвийн гүйцэтгэл нь төрийн аудитын стандартыг 97% хангасан төдийгүй цахим шилжилт, төсвийн ил тод байдлыг 28% нэмэгдүүлэх стратеги төлөвлөлтийн суурь судалгаа болжээ. 2030 он гэхэд төсвийн гүйцэтгэлийг 98% хүргэх, шийдвэр гаргалтын чанарыг 95% болгох зорилтын хүрээнд хийсэн суурь судалгаа нь шинжлэх ухааны нотолгоонд суурилсан бодлогын зөвлөмж боловсруулах үндэс суурь болов.

Төсвийн гүйцэтгэлийн мэдээллийг нээлттэй болгох, иргэдийн оролцоог 22% нэмэгдүүлэх замаар шүүхийн үйл ажиллагааны ил тод байдлыг хангах нь цаашдын судалгааны гол чиглэл болохыг судлаачид онцоллоо. Энэхүү судалгаа нь Монгол Улсын шүүхийн тогтолцооны санхүүгийн засаглалын шинэчлэлийг дэмжихэд чиглэсэн практик ач холбогдолтой бөгөөд олон улсын жишигт нийцсэн судалгааны арга зүйг ашигласан болно.

Ашигласан эх сурвалж

• Монгол Улсын Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2015 оны санхүүгийн тайлан
• Үндэсний аудитын газрын гүйцэтгэлийн аудитын дүгнэлт
• Шүүхийн шинэтгэлийн үндэсний хөтөлбөр (2015-2020)
• Олон улсын төсвийн менежментийн судалгааны институтийн харьцуулалтын судалгаа
• Ховд аймгийн Булган сумын статистикийн газрын 2015 оны нийгэм-эдийн засгийн судалгаа

Энэхүү судалгаа нь шүүхийн санхүүгийн засаглалын шинэчлэлийн бодлогыг шинжлэх ухааны үндэслэлээр баталгаажуулахад чухал хувь нэмэр оруулна. Цаашид хөдөөгийн шүүхийн төсвийн үр ашгийг 35% нэмэгдүүлэх чиглэлээр нарийвчилсан судалгаа шаардлагатай байна.