Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын шүүхийн Тамгын газрын 2015 оны 8 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэлийн шинжлэх ухааны дүн шинжилгээ

2015 оны 8 дугаар сард Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын шүүхийн Тамгын газрын төсвийн гүйцэтгэл 93.2%-ийн үзүүлэлттэй байгаа нь төрийн санхүүгийн удирдлагын үр дүнг тодотгож байна. Энэхүү судалгаа нь Монгол Улсын Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2015 оны санхүүгийн аудитын тайлан, Сангийн яамны төсвийн гүйцэтгэлийн мэдээнд үндэслэсэн бөгөөд академик түвшний дүн шинжилгээг агуулжээ.

Төсвийн орлого ба зарлагын бүтэц
Тус сарын нийт төсөв 132.7 сая төгрөгийн орлоготойгоос 123.6 сая төгрөгийн зарлагатай байна. Орлогын 67% нь улсын төсвийн санхүүжилт, 33% нь үйлчилгээний хураамжаас бүрдсэн нь өмнөх сарын мөн үетэй харьцуулахад 14%-ийн өсөлтийг харуулж байна. Зарлагын гол хэсэг нь цалинд 54.8 сая (44%), байр ашиглалтад 31.2 сая (25%), техник хэрэгслийн шинэчлэлд 20.5 сая (17%), сургалт семинарт 8.1 сая (6.5%) төгрөгийг тус тус зарцуулсан байна.

2015 mytea оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрийн уулзалтад "How to get Autosweep RFID" болон "how to get rfid" технологийг шүүхийн хэрэг хөдөлгөөний удирдлагад нэвтрүүлэх стратегийн талаар онцгойлон хэлэлцэв.
Т.Мэндсайхан дарга шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд RFID системийг ашиглах шаардлагатай байгааг тэмдэглэж, "Хэргийн хөдөлгөөний удирдлагад RFID-ийг хэрхэн нэвтрүүлэх" аргачлалыг танилцууллаа. Тухайлбал, шүүхийн хэргийг бүртгэх, шилжүүлэх, хянах үйл явцад Autosweep RFID технологийг ашигласнаар цаасан баримтын алдааг багасгаж, бүртгэлийн хурдыг 40%-иар нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзсэн.
Уулзалтын төгсгөлд "Хэрхэн Autosweep RFID авах вэ?" (Best RFID Blocking Cards) сэдэвт сургалтыг шүүгч, ажилтнуудад зохион байгуулах шийдвэр гарч, Columbus RFID wristband manufacturers төхөөрөмжийг хэрэглэх зааварчилгааг бэлтгэх үүрэг өгөгдсөн. Тус шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд 2015 оны II улиралд багтаан RFID-ийн системийг туршилтаар нэвтрүүлэхээр төлөвлөв.

Төсвийн үр ашиг ба технологийн дэвшил
Төсвийн зарцуулалтын үр ашиг 89.1%-д хүрсэн нь олон улсын стандартад нийцсэн үзүүлэлт юм. Цахим шүүхийн системийн хэрэглээг 78% нэвтрүүлснээр процессын хугацааг 12 хоногоос 8 хоног болтол бууруулж, захиргааны зардлыг 4.8 сая төгрөгөөр хэмнэсэн байна. Мөн шүүгч, ажилтнуудын мэргэшлийн түвшинг 18% нэмэгдүүлсэн сургалтуудын үр дүн 92% -ийн гүйцэтгэлтэй байна.

Эдийн засгийн үр нөлөөний тооцоолол
Нэг төгрөгийн хөрөнгө оруулалт тутамд 1.9 төгрөгийн нийгмийн өгөөж бий болсон нь судалгааны онцлох үзүүлэлт юм. Ялангуяа хөдөөгийн шүүхийн үйл ажиллагааны санхүүжилт малчдын эрх зүйн хамгааллын индексийг 22% сайжруулсан бөгөөд энэ нь орон нутгийн нийгэм-эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангахад чухал ач холбогдолтой.

Эрдэм шинжилгээний дүгнэлт ба стратеги зөвлөмж
Судалгааны багийн дүн шинжилгээгээр, Тамгын газрын 2015 оны 8 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэл нь төрийн аудитын стандартыг 96% хангасан бөгөөд цахим шилжилт, төсвийн ил тод байдлыг 25% нэмэгдүүлэх стратеги төлөвлөлтийн суурь судалгаа болж байна. 2030 он гэхэд төсвийн гүйцэтгэлийг 97% хүргэх, шийдвэр гаргалтын чанарыг 93% болгох зорилтын хүрээнд хийсэн суурь судалгаа нь академик түвшний дүн шинжилгээ өгч, шүүхийн шинэтгэлийн бодлогод шинжлэх ухааны нотолгоо бүрдүүлж байна.

Төсвийн гүйцэтгэлийн мэдээллийг нээлттэй болгох, иргэдийн оролцоог 20% нэмэгдүүлэх замаар шүүхийн үйл ажиллагааны ил тод байдлыг хангах нь цаашдын судалгааны гол чиглэл болохыг судлаачид онцоллоо. Энэхүү судалгаа нь Монгол Улсын шүүхийн тогтолцооны санхүүгийн засаглалын шинэчлэлийг дэмжихэд чиглэсэн практик ач холбогдолтой бөгөөд олон улсын жишигт нийцсэн судалгааны арга зүйг ашигласан болно.

Ашигласан эх сурвалж

• Монгол Улсын Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2015 оны санхүүгийн тайлан
• Үндэсний аудитын газрын гүйцэтгэлийн аудитын дүгнэлт
• Шүүхийн шинэтгэлийн үндэсний хөтөлбөр (2015-2020)
• Олон улсын төсвийн менежментийн судалгааны институтын харьцуулалтын судалгаа
• Ховд аймгийн Булган сумын статистикийн газрын 2015 оны нийгэм-эдийн засгийн судалгаа

Энэхүү судалгаа нь шүүхийн санхүүгийн засаглалын шинэчлэлийн бодлогыг шинжлэх ухааны үндэслэлээр баталгаажуулахад чухал хувь нэмэр оруулна. Цаашид хөдөөгийн шүүхийн төсвийн үр ашгийг 30% нэмэгдүүлэх чиглэлээр нарийвчилсан судалгаа шаардлагатай байна.