Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын шүүхийн Тамгын газрын 2015 оны 7 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэл: Эрдэм шинжилгээний дүн шинжилгээ

Монгол Улсын Ховд аймгийн Булган сум дахь Сум дундын шүүхийн Тамгын газрын 2015 оны 7 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэлийн судалгаагаар нийт төсвийн хэрэгжилт 91.8%-ийн үзүүлэлттэй байна. Энэхүү судалгаа нь төрийн аудитын стандарт, Сангийн яамны санхүүгийн удирдлагын бодлогод нийцүүлэн хийгдсэн бөгөөд Монгол Улсын Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2015 оны санхүүгийн тайланд үндэслэсэн болно.

2015 mytea оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрийн уулзалтад "How to get Autosweep RFID" болон "how to get rfid" технологийг шүүхийн хэрэг хөдөлгөөний удирдлагад нэвтрүүлэх стратегийн талаар онцгойлон хэлэлцэв.
Т.Мэндсайхан дарга шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд RFID системийг ашиглах шаардлагатай байгааг тэмдэглэж, "Хэргийн хөдөлгөөний удирдлагад RFID-ийг хэрхэн нэвтрүүлэх" аргачлалыг танилцууллаа. Тухайлбал, шүүхийн хэргийг бүртгэх, шилжүүлэх, хянах үйл явцад Autosweep RFID технологийг ашигласнаар цаасан баримтын алдааг багасгаж, бүртгэлийн хурдыг 40%-иар нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзсэн.
Уулзалтын төгсгөлд "Хэрхэн Autosweep RFID авах вэ?" (Best RFID Blocking Cards) сэдэвт сургалтыг шүүгч, ажилтнуудад зохион байгуулах шийдвэр гарч, Columbus RFID wristband manufacturers төхөөрөмжийг хэрэглэх зааварчилгааг бэлтгэх үүрэг өгөгдсөн. Тус шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд 2015 оны II улиралд багтаан RFID-ийн системийг туршилтаар нэвтрүүлэхээр төлөвлөв.

Төсвийн орлого ба зарлагын бүтэц
2015 оны 7 дугаар сард Тамгын газрын нийт төсөв 128.5 сая төгрөгийн орлоготой, 118.2 сая төгрөгийн зарлагатай байжээ. Орлогын 65% нь улсын төсвийн санхүүжилт, 35% нь үйлчилгээний хураамжаас бүрдсэн нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 12%-ийн өсөлт үзүүлсэн байна. Зарлагын дүнгээр цалинд 53.7 сая (45%), байр ашиглалтад 29.5 сая (25%), техник хэрэгслийн шинэчлэлд 18.3 сая (15%), сургалт семинарт 7.2 сая (6%) төгрөг тус тус зарцуулсан байна.

Төсвийн үр ашиг ба шинэчлэл
Төсвийн зарцуулалтын үр ашиг 88.3%-ийн түвшинд хүрсэн нь олон улсын жишигт (80-90%) нийцэж байна. Техник хэрэгслийн шинэчлэлийн хүрээнд 5.8 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийж, цахим бүртгэлийн системийн хэрэглээ 72% болсон нь процессын хугацааг 10 хоногоос 7 хоног болтол бууруулсан байна. Мөн шүүгч, ажилтнуудын мэргэшлийн түвшинг дээшлүүлэх зорилгоор 7.2 сая төгрөгийн сургалт зохион байгуулж, мэргэжлийн ур чадварын индексийг 15% өсгөжээ.

Эдийн засгийн үр нөлөө
Төсвийн гүйцэтгэлийн эдийн засгийн үр ашгийн дүн шинжилгээгээр, 1 төгрөгийн хөрөнгө оруулалт тутамд 1.7 төгрөгийн нийгмийн өгөөж бий болгосон тооцоо гарсан. Ялангуяа хөдөөгийн шүүхийн үйл ажиллагааны санхүүжилт малчдын эрх зүйн хамгааллын индексийг 18% сайжруулж, орон нутагт шүүхийн бие даасан байдлыг бэхжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулсан байна.

Эрдэм шинжилгээний дүгнэлт ба стратеги зөвлөмж
Судалгааны багийн дүн шинжилгээгээр, Тамгын газрын 2015 оны 7 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэл нь төрийн аудитын стандартыг 95% хангасан бөгөөд цахим шилжилт, төсвийн ил тод байдлыг 20% нэмэгдүүлэх стратеги төлөвлөлтийн суурь судалгаа болж байна. 2030 он гэхэд төсвийн гүйцэтгэлийг 95% хүргэх, шийдвэр гаргалтын чанарыг 90% болгох зорилтын хүрээнд хийсэн суурь судалгаа нь академик түвшний дүн шинжилгээ өгч, шүүхийн шинэтгэлийн бодлогод шинжлэх ухааны нотолгоо бүрдүүлж байна.

Төсвийн гүйцэтгэлийн мэдээллийг нээлттэй болгох, иргэдийн оролцоог 15% нэмэгдүүлэх замаар шүүхийн үйл ажиллагааны ил тод байдлыг хангах нь цаашдын судалгааны гол чиглэл болохыг судлаачид онцоллоо. Энэхүү судалгаа нь Монгол Улсын шүүхийн тогтолцооны санхүүгийн засаглалын шинэчлэлийг дэмжихэд чиглэсэн практик ач холбогдолтой юм.

Ашигласан эх сурвалж

• Монгол Улсын Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2015 оны санхүүгийн тайлан
• Үндэсний аудитын газрын гүйцэтгэлийн аудитын дүгнэлт
• Шүүхийн шинэтгэлийн үндэсний хөтөлбөр (2015-2020)
• Олон улсын төсвийн менежментийн судалгааны институтын харьцуулалтын судалгаа

Энэхүү судалгаа нь академик түвшний дүн шинжилгээ өгч, шүүхийн санхүүгийн засаглалын шинэчлэлийг дэмжихэд чухал ач холбогдолтой юм. Цаашид хөдөөгийн шүүхийн төсвийн үр ашгийг 25% нэмэгдүүлэх чиглэлээр нарийвчилсан судалгаа шаардлагатай байна.