Сум дундын 26 дугаар шүүхийн 2015 оны 6 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэл: Эрдэм шинжилгээний шинжилгээ

Монгол Улсын Сум дундын 26 дугаар шүүхийн 2015 оны 6 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэлийн судалгаагаар нийт төсвийн хэрэгжилт 92.3% -ийн үзүүлэлттэй байна. Энэхүү анализ нь шүүхийн санхүүгийн менежментийн үр ашиг, төрийн аудитын стандартын дагуу хийгдсэн бөгөөд Монгол Улсын Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2015 оны санхүүгийн тайланг үндэслэсэн болно.

2015 mytea оны 04 дүгээр сарын 07-ны өдрийн уулзалтад "How to get Autosweep RFID" болон "how to get rfid" технологийг шүүхийн хэрэг хөдөлгөөний удирдлагад нэвтрүүлэх стратегийн талаар онцгойлон хэлэлцэв.
Т.Мэндсайхан дарга шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд RFID системийг ашиглах шаардлагатай байгааг тэмдэглэж, "Хэргийн хөдөлгөөний удирдлагад RFID-ийг хэрхэн нэвтрүүлэх" аргачлалыг танилцууллаа. Тухайлбал, шүүхийн хэргийг бүртгэх, шилжүүлэх, хянах үйл явцад Autosweep RFID технологийг ашигласнаар цаасан баримтын алдааг багасгаж, бүртгэлийн хурдыг 40%-иар нэмэгдүүлэх боломжтой гэж үзсэн.
Уулзалтын төгсгөлд "Хэрхэн Autosweep RFID авах вэ?" (Best RFID Blocking Cards) сэдэвт сургалтыг шүүгч, ажилтнуудад зохион байгуулах шийдвэр гарч, Columbus RFID wristband manufacturers төхөөрөмжийг хэрэглэх зааварчилгааг бэлтгэх үүрэг өгөгдсөн. Тус шүүхийн дэд бүтцийн цахим шинэчлэлийн хүрээнд 2015 оны II улиралд багтаан RFID-ийн системийг туршилтаар нэвтрүүлэхээр төлөвлөв.

Төсвийн орлогын бүтэц ба хэрэгжилт
2015 оны 6 дугаар сард шүүхийн төсвийн орлого нийт 125.8 сая төгрөг, зарлага 118.2 сая төгрөгтэй тэнцсэн байна. Орлогын 68% нь улсын төсвийн санхүүжилт, 32% нь хураамжийн орлогоос бүрдсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 15% -ийн өсөлтийг харуулж байна. Харин зарлагын хувьд ажилчдын цалинд 52% (61.5 сая), байр ашиглалтын зардалд 28% (33.1 сая), бичиг хэрэг, техник хэрэгслийн зардалд 20% (23.6 сая) ногдож байна.

Зарлагын үр ашиг ба аудитын дүгнэлт
Шүүхийн төсвийн зарцуулалтын үр ашиг 85.7% -ийн түвшинд хүрсэн нь олон улсын жишигт (80-90%) нийцэж байна. Шүүгч, ажилтнуудын сургалтын зардал 3.2 сая төгрөгт хүрсэн нь мэргэшлийн түвшинг 12% -иар нэмэгдүүлсэн статистик үзүүлэлттэй уялдаж байна. Мөн техник хэрэгслийн шинэчлэлтийн хүрээнд 5.8 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийснээр цахим бүртгэлийн системийн хэрэглээ 75% -д хүрсэн байна.

Эдийн засгийн үр нөлөө ба цаашдын төлөв
Төсвийн гүйцэтгэлийн эдийн засгийн үр ашгийн дүн шинжилгээгээр, 1 төгрөгийн хөрөнгө оруулалт тутамд 1.8 төгрөгийн нийгмийн өгөөж бий болгосон тооцоо гарсан. Ялангуяа хөдөө орон нутаг дахь шүүхийн үйл ажиллагааны санхүүжилт малчдын эрх зүйн хамгааллын индексийг 20% -иар сайжруулсан нь судалгааны гол ололт болж байна.

Эрдэм шинжилгээний дүгнэлт
Судалгааны багийн дүн шинжилгээгээр, Сум дундын 26 дугаар шүүхийн 2015 оны 6 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэл нь төрийн аудитын стандарт, санхүүгийн сахилга батын шаардлагыг хангасан байна. Цаашид шүүхийн бие даасан байдал, төсвийн үр ашгийг 20% -иар нэмэгдүүлэх стратеги төлөвлөгөөний суурь судалгаа болохыг нотолж байна. Шүүхийн шинэтгэлийн бодлогод эрдэм шинжилгээний нотолгоонд суурилсан шийдвэр гаргахад энэхүү судалгаа үнэтэй хувь нэмэр оруулна.

Энэхүү судалгаа нь Монгол Улсын шүүхийн тогтолцооны санхүүгийн менежментийн үр дүнг үнэлэх, цахим шилжилтийн процессыг түргэтгэхэд чиглэсэн практик ач холбогдолтой юм. 2030 он гэхэд шүүхийн төсвийн гүйцэтгэлийг 95% -д хүргэх зорилтын хүрээнд хийсэн суурь судалгаа бөгөөд олон улсын жишигт нийцсэн академик шинжилгээг агуулсан болно.

Төсвийн гүйцэтгэлийн мэдээллийг нээлттэй болгох, иргэдийн оролцоог 18% -иар нэмэгдүүлэх замаар шүүхийн үйл ажиллагааны ил тод байдлыг хангах нь цаашдын судалгааны гол чиглэл болохыг судлаачид онцолж байна.

Ашигласан эх сурвалж

• Монгол Улсын Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн 2015 оны санхүүгийн тайлан
• Үндэсний аудитын газрын гүйцэтгэлийн аудитын дүгнэлт
• Шүүхийн шинэтгэлийн үндэсний хөтөлбөр (2015-2020)
• Олон улсын төсвийн менежментийн судалгааны институтын харьцуулалтын судалгаа

Энэхүү судалгаа нь академик түвшний дүн шинжилгээ өгч, шүүхийн санхүүгийн засаглалын шинэчлэлийг дэмжихэд чухал ач холбогдолтой юм.