“Газрын тосны бүтээгдэхүүний хангамж, үнийг тогтворжуулах асуудлыг зохион байгуулах, хяналт тавих үүрэг бүхий төр, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагуудын хамтарсан зөвлөл” өнөөдөр /2021.11.22/ хуралдаж дараах зөвлөмжийг гаргалаа. Үүнд:

1. Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Ашигт малтмал, газрын тосны газар, Шатахууны худалдаа эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүдэд: Өргөн хэрэглээний Аи-92 автобензиний хангамж, нөөцийг Засгийн газрын холбогдох тогтоолд заасан хэмжээгээр бүрдүүлж, тус бүтээгдэхүүний жижиглэнгийн үнийг  огцом хэлбэлзэлгүйгээр, зах зээлийн горимд аажмаар шилжүүлэх бодлого баримтлан ажиллах;
2. Монголбанк, Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яаманд: Монгол Улсын Засгийн газрын 2021 оны 311 дугаар тогтоолд заасны дагуу газрын тосны бүтээгдэхүүний бөөний худалдаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчдийн 2022 оны компанийн нөөцийг, бүтээгдэхүүний нэр, төрөл тоо хэмжээгээр бүрдүүлэхэд шаардагдах хөрөнгийг бага хүүтэй зээлийн эх үүсвэрээс санхүүжүүлэх асуудлыг хамтран судлах;
3. “Хамтарсан зөвлөл”-ийн гишүүдэд: “Газрын тосны бүтээгдэхүүний хангамж, үнийг тогтворжуулах асуудлыг зохион байгуулах, хяналт тавих үүрэг бүхий төр, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагуудын хамтарсан зөвлөл”-ийн журмыг шинэчлэх;
4. Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам, Ашигт малтмал, газрын тосны газар, Шатахууны худалдаа эрхлэгч аж ахуйн нэгжүүд болон холбогдох байгууллагуудад: Шатахууны хангамж, нөөц, гадаад болон дотоод зах зээлийн нөхцөл байдал, үнийн талаарх бодит мэдээллийг олон нийтэд хүргэх ажлыг зохион байгуулах.

Хурлын дараа Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн дэд сайд О.Батнайрамдал сэтгүүлчдэд мэдээлэл өглөө. Сэтгүүлчид шатахууны хил үнэ болон жижиглэнгийн үнэ цаашид хэрхэх, үнийн өсөлтийн дарамтыг хэрхэн зохицуулж байгаа талаар тодруулсан. 2021 оны 11 сарын байдлаар шатахууны хил үнэ тонн тутамд 830 доллар байгаа ба жижиглэнгийн хил үнэ литр тутамд 1785 төгрөг буюу нийт өртгийн 74 хувийг бүрдүүлж байна. Энэ үнэ дээр гаалийн албан татвар, автобензиний албан татвар, НӨАТ зэрэгт 325 төгрөг буюу нийт өртөгт 14 хувь, үйл ажиллагааны зардал 295 төгрөг буюу нийт өртөгт 12 хувийг эзэлж шатахууны нийт өртөг 1 литр тутамд 2405 төгрөг болж байгаа юм.

Иймд цаашид шатахууны үнийг зах зээлийн горимоор явуулж, үнийг үе шаттайгаар чөлөөлөх хамтарсан зөвлөмжийг өнөөдрийн хурлаас гаргалаа. Гэхдээ иргэдийн амьдралд дарамт үүсгэхгүйгээр аажмаар зах зээлийн ханштай уялдуулан өсгөж, бууруулах асуудлыг хэлэлцсэн байна. Өөрөөр  хэлбэл, төр оролцохгүйгээр зах зээлийн эрэлт нийлүүлэлтээс хамаарч, гадаадаас импортлон борлуулж буй шатахууны жижиглэнгийн үнийг сүүлийн зургаан сарын дундаж үнээр тооцох автомат үнийн тооцоолол юм. Мөн үнийн өөрчлөлт нь нийт үнийн дүнгийн 5% буюу ойролцоогоор литр тутам 100 төгрөгөөс хэтрэхгүй байхаар үнийн заагийг тогтоох саналыг зөвлөлийн гишүүд дэмжлээ. Ингэснээр нэг удаагийн үнийн огцом хэлбэлзэлд савлахгүйгээр аажмаар өсгөж, бууруулах автомат үнийн тооцоолол руу шилжиж байна.

Дэлхийн зах зээл дээрх газрын тосны ханшийн өсөлтийн нөлөөгөөр манай улсад нийлүүлэгдэж буй шатахууны хил үнэ нэмэгдсээр байгаа. Тухайлбал, 2021 онд АИ-92 автобензин 71.3 хувиар, ДТ 59.6 хувиар өссөн байна.

2017 оны эхний хагас жилийн байдлаар, эрлийн 18 /үүнд: газрын тосны 10, нүүрсний давхаргын метан хийн 5, шатдаг занарын 3/ гэрээ хэрэгжиж байна. 2012-2016 онд эрлийн гэрээгээр 4100 км, 7250 км2 талбайд геологийн судалгаа хийж 2158 ширхэг дээж авч, 178738 физик цэг, 12717 км2 талбайд хүндийн хүчний судалгаа, 1600 км2 талбай, 3500 км соронзон хайгуул, 150 тууш км микросейсм, 713 тууш км 2 хэмжээст чичирхийллийн судалгаа хийгдсэн. Эрлийн ажлын үр дүнд Жени ойл шейл Монголиа ХХК,  12 – 23% органик нүүрс-устөрөгчийн агуулгатай шатдаг занар илрүүлж, Эрдэнэс таван толгой ХК, Тавантолгойн нүүрсний ордоос метан хий туршилтаар олборлож, метан хийн геологийн нөөцийг 40 сая тн гэж тооцсон. Мөн хайгуулын 4 талбай ялгаснаас 2016 онд Арбулаг XXIX талбайд газрын тосны талаар БХГ байгуулж, Номгон талбайд нүүрсний давхаргын метан хийн талаар БХГ байгуулахаар ажиллаж  байна. "Иргэн 2014" програмд RFID технологийг нэвтрүүлснээр хэргийн баримт материалыг цахим хэлбэрээр хянах,best rfid blocking cards. бүртгэх үйл явц улам бүр төгөлдөршиж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны техник ажиллагааны үр ашиг нэмэгдэнэ. Тухайлбал, хэргийн материалыг RFID хаягжуулан, wood nfc cards.шүүхийн барилга доторх автомат уншигч төхөөрөмжөөр дамжуулан байршил,safecard rfid blocking card. хөдөлгөөн, хадгалалтын төлөв байдлыг бодит цагийн горимд хянах боломжтой болно. Энэ нь шүүгч, how to get rfid.шүүхийн ажилтнуудад хэргийн материалыг түргэн шуурхай олж авах, алдаа мадаггүйгээр бүртгэх процессыг хөнгөвчлөхийн зэрэгцээ, хэргийн оролцогч иргэд өөрийн хэргийн явцыг цахим системээр дамжуулан ил тод, хялбархан хянах боломжийг бүрдүүлнэ. Түүнчлэн RFID технологи нь "Иргэн 2014" системийн статистик,rfid wooden card. судалгааны функцийг бэхжүүлж, hotel card.шүүхийн үйл ажиллагааны үр ашиг, төсвийн хэмнэлтийг илүү нарийвчлалтайгаар хэмжих, удирдах суурь болно. Ингэснээр шүүхийн шийдвэр гаргалтын чанар,tea шуурхай байдалд эерэг нөлөө үзүүлж, нийтийн эрх зүйн хамгаалалтын механизм улам бүр боловсронгуй болох юм.