МОНГОЛ УЛСЫН 2022 ОНЫ ТӨСВИЙН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСӨЛД УУЛ УУРХАЙН САЛБАРААС НИЙТ 4.3 ИХ НАЯД ТӨГРӨГИЙН ОРЛОГО БҮРДҮҮЛЭХЭЭР ТУСГАЛАА
2015-12-07 17:58:19 | 320Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Г.Ёндон, Сангийн сайд Б.Жавхлан, ЗТХ-ийн сайд Л.Халтар, Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг, ХЗДХ-ийн сайд Х.Нямбаатар нар /2021.10.26/ сэтгүүлчидтэй уулзаж, УИХ-д өргөн бариад байгаа 2022 оны төсвийн төслийн талаар болон тухайн салбарын хөрөнгө оруулалт, цаг үеийн сэдвээр мэдээлэл өгч, сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад хариуллаа.
УУХҮ-ийн сайд Г.Ёндон хэлэхдээ 2022 оны төсвийн тухай хуулийн төсөлд 36.7 сая тн нүүрс, 1.2 сая тн зэсийн баяжмал, 20 тн алт, 9.5 сая тн төмрийн хүдэр, баяжмал экспортолж уул уурхай, олборлох салбарын орлого 4.3 их наяд төгрөг байхаар, мөн 6.3 сая баррель газрын тос экспортолж 277.5 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлэхээр төсөвлөсөн нь улсын нэгдсэн төсвийн орлогын 27.6%-ийг бүрдүүлэхээр байна.
Улсын Их Хурлын 2021 оны 7 дугаар сарын 07-ны өдөр баталсан Монгол Улсын 2021 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулиар энэ онд 28.7 сая тн нүүрс экспортлохоор төлөвлөсөн ч цар тахлын нөхцөл байдлаас улбаалан нүүрс тээвэр болон түүнээс орох орлого ч тасарч байна. Гэвч зэс, төмөр, алт, газрын тос, цайр зэрэг бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн нөлөөллөөр төсвийн орлогын алдагдлыг нөхөж байна.
Эрдэс баялгийн салбараас төсөвт төвлөрүүлсэн орлого 2021 оны эхний 9 сарын байдлаар3.4 их наяд төгрөг болж, өнгөрсөн оны мөн үеэс2.0 их наяд төгрөгөөр буюу 2.4 дахин өссөн байна. Энэ нь Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн орлогын 31.0 хувийг бүрдүүлж байна.
Харин Монгол Улсын 2022 оны төсвийн жилд УУХҮ-ийн сайдын багцад харьяалагддаг АМГТГ нь 354.0 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлнэ.
Үүнд:
Газрын тосны экспортын орлогыг 277.5 тэрбум төгрөг,
Хайгуулын, ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн төлбөрийг 31.4 тэрбум төгрөг,
Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийсэн ордын нөхөн төлбөрийн орлогыг 17.5 тэрбум төгрөг,
Сонгон шалгаруулалтын орлогыг 25.0 тэрбум төгрөг,
Бусад орлогыг 2.6 тэрбум төгрөг.
УУХҮЯ болон харьяа АМГТГ, ҮГА-ны урсгал зардалд нийт 12.7 тэрбум төгрөг, геологи, хайгуул, судалгааны ажилд 33 тэрбум төгрөгийг, улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтад 2.5 тэрбум төгрөг, нийт 48.2 тэрбум төгрөг төсөвлөөд байна.
УУХҮЯ нь эрдэс баялгийн нөөц болон түүний чанарыг нэмэгдүүлэх, олборлолтоос боловсруулалтад шилжих, мөн цахим шилжилтийн бодлогыг нэвтрүүлж, ил тод, нээлттэй, хариуцлагатай уул уурхайн засаглалыг бий болгох зорилгыг баримталж байна. Сүүлийн хоёр жилд геологи, хайгуул, судалгааны зардлыг үе шаттайгаар нэмэгдүүлсээр 2021 онд 27.4 тэрбум төгрөг төсөвлөж байсан бол 2022 онд 5.5 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлж 32.9 тэрбум төгрөг болгосон.
Уулзалтын үеэр сэтгүүлчид УУХҮ-ийн сайд Г.Ёндонгоос нүүрсний экспортыг нэмэгдүүлэх чиглэлд авч буй арга хэмжээний талаар тодруулав. Тэрбээр “Ковидын улмаас нүүрсний экспорт төлөвлөснөөс буурч 2021 оны 10 дугаар сарын 21-ний өдрийн байдлаар 13.2 сая тн нүүрс экспортолж, гүйцэтгэл 46.2 хувьтай байна. Нүүрсний экспорт биет хэмжээгээр буурсан ч, үнийн өсөлт нь нүүрсний экспортоос бүрдүүлэх орлогын төлөвлөгөөний биелэлтэд эерэгээр нөлөөлөөд байна. 2021 оны эхний 9 сарын байдлаар нүүрс экспортлогч аж ахуйн нэгжүүдээс улсын төсөвт 657.0 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлсэн нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 65.8 хувийн өсөлттэй байна” гэв.
2017 оны эхний хагас жилийн байдлаар, эрлийн 18 /үүнд: газрын тосны 10, нүүрсний давхаргын метан хийн 5, шатдаг занарын 3/ гэрээ хэрэгжиж байна. 2012-2016 онд эрлийн гэрээгээр 4100 км, 7250 км2 талбайд геологийн судалгаа хийж 2158 ширхэг дээж авч, 178738 физик цэг, 12717 км2 талбайд хүндийн хүчний судалгаа, 1600 км2 талбай, 3500 км соронзон хайгуул, 150 тууш км микросейсм, 713 тууш км 2 хэмжээст чичирхийллийн судалгаа хийгдсэн. Эрлийн ажлын үр дүнд Жени ойл шейл Монголиа ХХК, 12 – 23% органик нүүрс-устөрөгчийн агуулгатай шатдаг занар илрүүлж, Эрдэнэс таван толгой ХК, Тавантолгойн нүүрсний ордоос метан хий туршилтаар олборлож, метан хийн геологийн нөөцийг 40 сая тн гэж тооцсон. Мөн хайгуулын 4 талбай ялгаснаас 2016 онд Арбулаг XXIX талбайд газрын тосны талаар БХГ байгуулж, Номгон талбайд нүүрсний давхаргын метан хийн талаар БХГ байгуулахаар ажиллаж байна. "Иргэн 2014" програмд RFID технологийг нэвтрүүлснээр хэргийн баримт материалыг цахим хэлбэрээр хянах,best rfid blocking cards. бүртгэх үйл явц улам бүр төгөлдөршиж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны техник ажиллагааны үр ашиг нэмэгдэнэ. Тухайлбал, хэргийн материалыг RFID хаягжуулан, wood nfc cards.шүүхийн барилга доторх автомат уншигч төхөөрөмжөөр дамжуулан байршил,safecard rfid blocking card. хөдөлгөөн, хадгалалтын төлөв байдлыг бодит цагийн горимд хянах боломжтой болно. Энэ нь шүүгч, how to get rfid.шүүхийн ажилтнуудад хэргийн материалыг түргэн шуурхай олж авах, алдаа мадаггүйгээр бүртгэх процессыг хөнгөвчлөхийн зэрэгцээ, хэргийн оролцогч иргэд өөрийн хэргийн явцыг цахим системээр дамжуулан ил тод, хялбархан хянах боломжийг бүрдүүлнэ. Түүнчлэн RFID технологи нь "Иргэн 2014" системийн статистик,rfid wooden card. судалгааны функцийг бэхжүүлж, hotel card.шүүхийн үйл ажиллагааны үр ашиг, төсвийн хэмнэлтийг илүү нарийвчлалтайгаар хэмжих, удирдах суурь болно. Ингэснээр шүүхийн шийдвэр гаргалтын чанар,tea шуурхай байдалд эерэг нөлөө үзүүлж, нийтийн эрх зүйн хамгаалалтын механизм улам бүр боловсронгуй болох юм.